Бизнес пен спорт ажырағысыз. Алайда Еуропа құрлығының жетекші елдерінде футболға инвестиция салу көбінесе бизнес-жоба ретінде қарастырылғанымен (мысалы, “Челси”, “ПСЖ”, “Манчестер Сити” сияқты клубтарға инвесторлардың келуі), Қазақстанда ол тек қана субсидияланады. Инвестициялардың қаржылық ағынын отандық футболға және оның инфрақұрылымына бағыттауды шынымен шешкендердің бірі — Қазақстандағы танымал бизнесмен, Lancaster Group компаниясының тең иесі және директорлар кеңесінің төрағасы Берік Қаниев. Біздің басылымға берген қысқа сұхбатында Берік Қаниев жастар футболының дамуы, футболға салынатын инвестициялар туралы ұзақ әңгімелеп, жалпы ФФК дамуындағы ұстанымын айқындап берді.
— Берік Сералиұлы, Алматыда көп ұзамай балалар мен жасөспірімдерге арналған жасөспірімдер футболын дамытуға арналған ірі конференция өтті. Бұл спорт қауымдастығының аралас реакцияларын тудырды. Сіз оны қалай бағалайсыз?
— Бұл өте нәтижелі және жағымды конференция болды. Біріншіден, барлығымыз ФФК Президентінің қатысуымен өтетін конференцияның ашық форматын күтті, осылайша балалар мен жердегі футбол бағдарламасын интерактивті түрде талқылай алады. Оның форматының арқасында көптеген мамандар мен қонақтар өз сұрақтарын қойып, белгілі бір мәселеге қатысты өз пікірлерін білдіріп, өзекті мәселелерін ашық талқылап, мүмкіндігінше оларды шеше алды. Барлығы бұған өте байсалды және жауапкершілікпен қарады, сондықтан бұл жақсы, қызу талқылау болды, нәтижесінде бағдарламаны қабылдау туралы бірауыздан шешім қабылданды. Мұндай кездесулерді әрдайым қолдаймын, айтпақшы, жақында балалар жаттықтырушыларымен кездесу өткіздік.
— Бастапқыда Ерлан Қожағапанов ФФК басшысы болған кезде оның қарсыластары көп болды және адамдар оны футбол адамы емес деп сынады. Сіздің ойыңызша, бұл дұрыс бағытта жүрді ме?
— Мүлдем дұрыс. Адамдарға жұмыс істеу мүмкіндігі берілуі керек. Себебі еліміздегі футбол жағдайы оңайға түспей, түйткілдер де көп. Футбол федерациясын бұрынғы футболшы басқаруы міндетті емес. Ерлан дарынды тұлға; болып жатқан оқиғалардың мәніне тез үңіліп, көп тілдеседі, өңірлермен тиімді байланыс орнатады, көптеген мәселелерді жергілікті жерде шешеді. Мысалы, шетелдік кеңесшілердің көмегімен жастар футболын дамыту бағдарламасы құрылды. Бүгінде Федерацияда қызу және ашық пікірталасты насихаттайтын ашықтық үлгісі бар екендігі көп нәрсені айтады. Бұл өте пайдалы. Оның үстіне федерация басшысы қоғамдық ұстаным, ал бүкіл қоғамның қолдауы өте маңызды. Қоғамдық жиналыстар мен даму күн тәртібі өз жемісін беруі тиіс, сондықтан оның бағыты дұрыс. Барлығы қазірдің өзінде инфрақұрылым мәселесі, балалар жаттықтырушыларының жалақысының төмендігі, ойыншылардың трансфері туралы тікелей айтып жүр... Ерлан Қожағапановқа уақыт беруіміз керек, белгілі бір мерзімнен кейін нәтиже көреміз деген үміт бар.
— Сіз футболдан Алматы жастар лигасы жобасының кураторларының бірісіз. Осы жобаға қатысуыңыз және оның іске қосылуы туралы айтып бере аласыз ба?
— Құрамына ардагерлер де, жастар да кіретін жеке “Арлан” клубыма белсенді қатысамын. Бір кезде ЦСКА спорт базасына көгал төсеп едік (редактордың жазбасы — Сәтпаева-уғ.Фурманов көшесі). Бұл 600-ден астам жас футболшы қатысқан балаларға арналған әлеуметтік жоба. Қаладағы жағдайды саралаған соң, жеке клуб үшін және жасөспірімдер спорт мектебі үшін жастар футбол лигасы керек деген қорытындыға келдік. Себебі бізде жекеменшік командалар көп, бірақ бәсекелестік процестер немесе чемпионаттар жоқ. Тіпті аула клубтары үшін де емес! “Bulgary Dop” турнирі бар, бірақ ол өте жаппай және қатысушылардың өте көп санын қамтиды — мектептерден келген оқушылар, сондықтан олар кәсіби футболшылар емес. Сонымен досым Марат Әбділдабеков (редактордың жазбасы — “Қазақтелеком” компаниясының ІТ-технологиялардың бас директоры) екеуміз 2011 жылдан бері сәтті дамып келе жатқан осы жобаны іске қосуды жөн көрдік. Бүгінгі таңда жобаға 2000-ға жуық адам мен 60-қа жуық команда қатысады. Лиганың танымал болғаны соншалық, қазір А лигасынан басқа В лигасы да болады. 5 жастағы он екі команда бірінші лигаға қатысады, ал екінші лигаға 5 жас санатындағы 8 команда қатысады. Біз 100-ге жуық команда қатысады деп күтеміз. Әр сенбі мен жексенбі сайын олар жарысқа түседі, өйткені бұл тәжірибе үшін қажет.
Лиганың бесжылдық мерейтойына арналған соңғы марапаттау рәсімі балалар мен ата-аналарды қоса алғанда 800-ге жуық адамның басын қосты. Сахнаға шығып, футбол ардагерлерінен жүлде мен медаль алса, оның жасы жас балаға неғұрлым есте қаларлық нәрсе болуы мүмкін. Тіпті ол кәсіби маман бола алмаса да, бұл білім беру тұрғысынан кез келген бала үшін өте маңызды. Жастар футболын дамыту жөніндегі вице-президент ретінде ФФҚ-ның шақыруын қабылдап, Марат және басқа да әріптестеріміз екеуміз Федерацияның қолдауымен осы жобаны бүкіл Қазақстанға ауқымды етуді қолға алдық. Қазірдің өзінде сегіз облыспен келісім бар, мен 2016 жылдың соңына дейін елді мекендер елді мекендер мен аудандары бар аудандарға қарсы ойнайтын, ал жеңімпаздар кейін Алматыда немесе Астанада өтетін финалдық ойындарда бақ сынайтын формат жасағым келеді. Турнир жеңімпаздарын шетелге жібереміз. Жастар футболы арқылы біз өз чемпионатымыздың деңгейін шынымен де көтере алар едік деп есептеймін.
— Айтпақшы, “Қайрат” ойыншыларының жарыстан шықпауы туралы көп айтылды...
—... олар алдымен қатыспады, бірақ уақыт өте келе олар қызығушылық танытып, лигаға қатысуға ниет білдірді. Биыл бізде “Қайрат” ФК қатысады, бұл біздің лига үшін үлкен құрмет пен даңқ. Дегенмен, біз барлық 5 филиалды орналастыра алмаймыз, сондықтан олардың екеуі ғана ойнайды. Әрбір жаттықтырушы өз жұмысының нәтижесін, әсіресе бәсекелестік жекпе-жекте бастан өткісі келетіні анық, бірақ мұнда орындар шектеулі екенін бәрі түсінуі керек. Айта кетейік, кез келген турнирдің түпкі мақсаты — жақсы нәтижеге қол жеткізу, ал талантты ойыншылар “Қайрат” ФК құрамына іріктеу үшін өздерін дәлелдеуі қажет. Ал қалған балалар үшін бұл дағдылар, денсаулығын жақсарту және оқуын насихаттауға ынталандыру алу.
— Футбол жанкүйері ретінде сізге сұрақ. Қазір ел құрамасының бас бапкерін тағайындау процесі соншалықты кешеуілдеп, шетелдік немесе отандық маманның пайдасына даулар туындап жатыр. Сіз кімге арналғансыз?
— Өзіміздің жақсы жаттықтырушыларымыз бар екенін түсінуіміз керек, бірақ біздің мамандарымыз үздік тәжірибеден, білімнен және технологиялардан сабақ ала алатындай шетелдікті шақырудың мағынасы бар шығар. Жасыратыны жоқ, шетелдік мектептер көп дамыған, сондықтан, менің ойымша, бұл формула тиімдірек. Мысалы, Жозе Моуриньо “Портуда” жаттықтырушының көмекшісі болып, кейін танымал болып, жергілікті кадрлар көтерілді. Немесе мысалы, “Қайрат” футзал клубының бразилиялық бапкері Какауды және жақында Еуропа чемпионатында қола медаль жеңіп алған Қазақстан құрамасын алайық. Біздің Академияға шетелдік мамандар шақырылуы керек және біздің болашағы зор жас тәлімгерлеріміз қажетті тәжірибеден үйренуі үшін көмекші ретінде тағайындалуы керек деп есептеймін.
— Клубтар жекеменшік болып шықпаса, футболымыз жаңа, жоғары деңгейге көшпейтініне келісемін. Футбол қазір жеке қолға түсуге дайын деп ойлайсыз ба? Немесе мемлекеттік-жекеменшік әріптестік форматында?
— Негізінен бұл дайын модель және кейбір жігіттер клубты сатып алғысы келуі мүмкін, бірақ көптеген бизнесмендер үшін бұл өте қымбат. Егер бұл Еуропада тиімді бизнес болса, онда бізде футболды өте жақсы көретін және кейбір клубтарды қаржыландырғысы келетін адамдар ғана қатысады. Өйткені, бізде стадионға қатысу, жарнама, тауар сату және т.б. жақсы болмағанымен, әрине, футболды жеке қолына беруге болады, бірақ ол уақытты қажет етеді. Меніңше, олар мұны клуб үшін де, бизнес үшін де табысты нәтиже ретінде көргенде инвестиция салуды бастайды.
— Менің ойымша, еліміздегі ең табысты футбол жобаларының бірі “Цесна” клубы болды, оның қанатында үлкен футбол ойнай бастаған көптеген ойыншылар кірді. Өйткені, сіздің инвестицияларыңыз бұқаралық футбол саласында. Осындай құрылым, бір Академия құру жоспарлары бар ма?
— Спорт нысандарының бірін бақылауға алу туралы қалалық әкімшіліктің басшыларымен сөйлестім. Себебі бүгінде инфрақұрылымға қатысты проблемалар туындап, қаланың футбол лигасы мен басқа да спорттық шараларды өткізу үшін алаңдар қажет. Мұндай жобаларды төлеу қиын, бірақ меценаттар мен футбол жанкүйерлері үшін өз Академиясын құру жақсы идея және менде бар. Бір кездері мен оны ЦСКА стадионында жүзеге асырғым келді, бірақ ЦСКА мемлекеттік мекеме, ал сол кезде мемлекеттік-жекеменшік әріптестік туралы заң болмағандықтан, кейбір заңсыздықтар орын алып, мұндай жобаларға қатысу орынсыз болды. Бірақ егер бұл модель енді МЖӘ негізінде, біз үшін қолайлы шарттармен жүзеге асырылуы мүмкін болса, онда біз жобаны толық басқара алатын болсақ, біз бұл идеяны қарастырамыз.
Толығырақ: http://vesti.kz/blog/18278/post/818/
